Het lijkt erop dat het Westen blijft geloven in een positieve Amerikaanse betrokkenheid bij het Europees continent. The Trump Administration wordt door menig politicus en burger beschouwd als een tijdelijk fenomeen. Gewoon 4 jaar pappen met de bruut van Washington, daarna kunnen we weer normaal doen. De waarheid is, dat Trump niets opheeft met ons continent en haar verdomde democratie. De in Oekraïne aanwezige grondstoffen wil hij graag delen met Poetin, maar de bevolking mag rustig doodvallen. Daar wordt door Poetin overigens ijverig aan gewerkt. Trumps idolen wonen in Peking, Pyongyang, Boedapest en Moskou. Dat hij over 4 jaar wordt afgelost door een vredesduif acht ik onwaarschijnlijk. Tegen die tijd heeft hij de rechtsstaat afgebroken en heerst hij als Poetin in Rusland.
Niet alleen economisch en militair zijn we verknoopt met de Amerikanen, maar ook cultureel. Dit geldt al helemaal voor Nederland, dat na het UK het meest vertrouwen stelt in de Atlantische Band. We laten ons al meer dan een halve eeuw leiden door films, muziek, boeken en wetenschap uit het land waarmee we ons verbonden voelen. Is New York niet in eerste instantie opgericht door Peter Stuyvesant en de Hollanders?
Helaas is de band nogal eenzijdig: voor de Amerikanen zijn wij een kleuterland van hoeren en snoeren in Amsterdamse drugsdampen.
Dat de kaarten sinds de herverkiezing van Trump volstrekt anders zijn geschud, wil hier maar moeizaam indalen. We kunnen er met ons verstand niet bij dat de sterkste en grootste vertegenwoordiger van democratie een dramatische afslag heeft genomen. We hebben weer eens niets zien aankomen en lopen achter de feiten aan, vergelijkbaar met hoe we naar Moskou keken tot de Z-tanks richting Kiev rolden.
Deze onoplettendheid, blindheid of nalatigheid zal deels daadwerkelijk voortkomen uit het onvermogen en ongeloof van de EU-landen, maar heeft ook te maken met opportunisme en kiezersangst. Zolang de nood niet onherroepelijk aan de man is, wil geen politicus de vingers branden aan onwelgevallige analyses, laat staan aan corrigerende maatregelen. Het draagvlak moet bij voorkeur samenvallen met de waan van de dag die leeft binnen de samenleving. Ook dit is overigens een verschijnsel van populistische democratie zoals gedeeld in autocratische landen. Alleen wordt daar door machthebbers actiever gewerkt aan de meningsvorming.
Zo zagen we dat Rutte oeverloos vasthield aan banden met Moskou, zelfs waar de Krim al was ingenomen en HM-17 in brokstukken op een weiland lag. Hoe aan het electoraat te verkopen dat we van het betaalbare Russische gas moesten geraken? Vandaar ook, dat verontrustende uitspraken en gedragingen aan het adres van Europa tijdens Trumps eerste regeerperiode werden genegeerd of zelfs voor amateuristisch geleuter werden gehouden. Trump waarschuwde Europa al in 2016, de uitgaven voor defensie (NAVO) eindelijk serieus te nemen, op straffe van afhaken door de Amerikanen. Het was de inval van de Russen in 2022 in Oekraïne en niet de druk uit Washington die de EU-landen uit hun lethargie haalden. Met de komst van Biden in Washington draaide Europa zich juist nog eens lekker om onder dekens.
Ons land bood altijd al minder ruimte aan staatslieden dan aan handelaren en dominees. Wij zijn feitelijk een VOC stadsstaat waaraan Napoleontisch recht is opgelegd. Desondanks wordt langzaamaan het electoraat een ander liedje voorgezongen. Onlangs was in de Kamer gemakkelijk een meerderheid te vinden om de uitgaven voor defensie fors op te voeren, zelfs waar het over Europa ging. Alleen de rechtse PVV en de linkse SP spartelen tegen. Wilders ziet zijn islamfobie ondergeschoven worden. Niemand heeft het nog over kopvoddentaks. Voor de SP komt de armlastige medemens te veel in het gedrang. Een deel van de achterban hecht bovendien als vanouds aan pacifisme. Beide partijen hebben weinig op met Europa, laat staan met een Europees gefinancierd leger. Het verweer van coalitiegenoot NSC, dat er beter eerst een plan op tafel komt en pas daarna over een geldpot wordt gepraat, mag hout snijden, het momentum hiervoor is gepasseerd: geopolitieke urgentie vraagt om daden.
Hoe dan ook, inmiddels mag worden uitgesproken dat de strijdkrachten fors opgeschroefd moeten worden, qua materiaal en in manschappen. De VVD, decennialang kampioen in het snoeien van defensie, toetert vrolijk mee. Alleen de militaire top durft zich vooralsnog openlijk uit te spreken over een vorm van dienstplicht. Politici van uiteenlopende partijen hangen vooral aan vrijwilligheid. Wie durft het aloude systeem van collectieve verplichting en een keuringssysteem van stal te halen? Veel jongeren hebben geen notie waar het debat over gaat – kenmerk van een in vrede verwende samenleving. Wie wel interesse hebben, laten zich leiden door het vooruitzicht van sport en wapens, soms door game-ervaring. Denken in termen van een maatschappelijk opgelegde verplichting is ver te zoeken, laat staan dat je in wapengeweld het leven kan laten.
Zonder dwang zal het systeem op basis van vrijwilligheid onbetaalbaar blijken. In het verleden was dit een belangrijk gegeven waarom het systeem wel kon vigeren: wat kostte een dienstplichtig militair helemaal? Duiken en deserteren kwam je te staan op een lange straf. De beste manier om zonder gelazer weg te komen, was te doen of je niet goed bij je hoofd was. Maar vergist u zich niet: deze tactiek is minder eenvoudig dan je zou denken.
Al met al zal de hang naar een gezellig leventje het grootste obstakel vormen voor de opbouw der strijdkrachten. Het wordt een helse klus om deze burgermans-breinblokkade op te ruimen.
Het benodigde geld vinden voor defensie is minder problematisch: het wordt gewoon geleend op de internationale geldmarkt: qui vivre verra. Inflatie is een machtig wapen dat schulden doet wegsmelten. Wie denkt dat leningen altijd worden terugbetaald door hen die zij aangingen, heeft alweer niet opgelet. Dominee mag hierover de vinger heffen, de koopman lacht in zijn vuistje.
Monk, 25 maart 2025
Foto: Monk
