Om met de deur in huis te vallen: ik denk niet dat de VS uit de NAVO zullen stappen.

Natuurlijk had Europa in de eerste regeerperiode* van Trump kunnen begrijpen dat de wittebrood jaren voor de NAVO voorbij zijn. Er waren 25 jaren verstreken sinds de Val van de Muur. Sindsdien werden de VS steeds meer de enige echte pilaar waarop het bondgenootschap was gebouwd. Een revisie lag voor de hand en daarmee een herverdeling van de financiële lasten.

Toenmalig premier Rutte ging evenwel gewoon door met het onttakelen van defensie. Zo kwam geld vrij voor electoraal meer urgente zaken. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dit gedrag vrijwel Kamerbreed werd gedeeld. De linkse kerk was altijd al wars van bewapening en de rechtse VVD meende dat het de wind uit de zeilen nam van politiek concurrent Wilders. Opkrikken van Defensie werd algemeen uitgelegd als een provocatie aan het adres van de Russen. Wilders was bevriend met Poetin, dus defensie werd van die kant af tegengewerkt. Maar vooral de portemonnee bepaalde.

Ruttes toon veranderde pas met de inval van de Russen in Oekraïne in februari 2022. Tegen die tijd was hij al secretaris-generaal van de NAVO. Dit was even wennen, want zijn boodschap klonk alsof de Zevendedagsadventisten van de PvdD ineens gingen roepen dat we wolven moeten doodschieten.

De opportunistische houding van Nederland sloot aan bij die van Duitsland. Merkel en Rutte leken wel een getrouwd stel. Ze gingen zelfs samen naar Turkije om daar een deal te sluiten over Syrische vluchtelingen. Het waren de politieke hoogtijdagen van het neoliberalisme, waarin de hardwerkende ondernemer werd bediend met goedkoop aardgas uit Rusland. Hiermee kon de noodzaak om lonen op te krikken lang worden uitgesteld. Zelfs toen in 2022 Russische tanks richting Kiev rolden, was de tegenzin om politiek van koers te veranderen hier voelbaar. De vooral met Duits geld gebouwde gaspijp Nordstream, bedoeld om de aanvoer via oudere leidingen door Oekraïne te omzeilen, kon toch niet voor niets zijn aangelegd?! Deze vraag werd beantwoord door een serie explosies op de bodem van de Oostzee. Rusland werd aangewezen als dader, waar Oekraïne er veel meer baat bij had dit te doen.

Europa wilde geen gevaar zien. We hadden immers contractueel de Amerikanen aan onze zijde, de grootste militaire macht ter wereld, met een ongehoord nucleair arsenaal. De grootschalige Russische inval in Oekraïne, 8 jaar eerder voorafgegaan met de inname van de Krim, werd vooralsnog met ongeloof en matige interesse bekeken. Ingeval het land snel was ingestort, waren we beslist niet in de gordijnen geklommen. Oekraïne stond voor corruptie en was een voormalig onderdeel van de Sovjet-Unie. Moesten we voor deze ver van mijn bed show het goedkope importgas opgeven, onze defensie opwaarderen en bezoek aan de kapper uitstellen?

Twee Europese landen begrepen beter wat er gaande was: Zweden en Finland. Tot dan waren zij geen lid van de NAVO, mede uit angst de Russen te provoceren. Dat hun lidmaatschap binnen de kortste keren alsnog geregeld werd, mag een klein wonder heten. In mei 2022 vroegen ze gezamenlijk het lidmaatschap aan, in juni werden ze kandidaat-lid en in 2023 en 2024 was het definitief zover. Zweden moest even wachten omdat Turkije dwarslag, wat niets te maken had met de NAVO maar met binnenlandse perikelen. Poetin verzette zich nauwelijks, mogelijk omdat hij veronderstelde dat Europa hoe dan ook aan het Russische gas zou blijven hangen. Ook maakte hij verkeerde inschattingen, waar hij dacht dat het regiem van Kiev snel zou instorten en er zeker geen hulp van die democratische slampampers uit Europa zou komen. Het lidmaatschap van Zweden en Finland is een formidabele aanwinst voor de NAVO en daarmee voor de EU.

Met Biden als Amerikaans president kon de Europese winterslaap nog even gerekt worden. Weliswaar kostte de oorlog in Oekraïne ook ons geld, maar de Amerikanen droegen de zwaarste lasten. Dit sloeg om zodra Trump opnieuw president werd. Hij maakte meteen duidelijk dat Europa veel meer moest gaan ophoesten voor defensie ofwel de NAVO, op straffe van een mogelijk Amerikaans vertrek. Met 4 volle jaren van deze brulaap voor de boeg begon Europa eindelijk te schuiven. Grote defensieorders (waaronder Nederlandse F-35) droegen naar Europees inzicht bij aan het binnenboord houden van de Amerikanen. Hier komt bij dat Europa voortaan betaalt voor de wapens die Ukraine tegen de Russen inzet.

Mooie deals voor de president, maar Trump bleef ontevreden. Een verhuld doel voor hem is het slopen van het Europese economische machtsblok. De VS hebben er last van, vindt hij. Ook wil Trump de wereld te verdelen in invloedssferen. Dit verklaart zijn openlijke wil om Groenland en Canada in te lijven alsmede de overval op het linkse bewind van Maduro in Venezuela. Met Poetin deelt Trump een diepe aversie tegen constitutionele democratie. Hij regeert liever ongecontroleerd met zijn kliek. Vandaar ook dat hij als Razende Roeland in eigen land tekeergaat in het ondermijnen van democratische instituten, het ontslaan van hem onwelgevallige personen, het negeren van aan de wetgeving gebonden rechtspraak, het afknijpen van kenniscentra, verdacht maken van journalistiek en het passeren van het Congres bij ingrijpende besluiten. Dit alles in hoog tempo, op onnavolgbare wijze en op bombastische en verongelijkte toon. Tussen democratie en autocratie ligt een opzettelijk in stand gehouden wereld van chaos. De burger moet het spoor bijster raken en jammeren om een Echte Leider die zaken oplost.

Terwijl Europa kermt over onmisbaarheid van de Amerikanen in de verdediging van Europa tegen de Russen, vond er een gebeurtenis plaats in het Midden-Oosten. Op 7 oktober 2023 brak het Palestijnse Hamas uit een door Israël afgesloten Gaza en doodde zo’n 1200 Israëliërs om er bovendien een paar honderd te ontvoeren naar de tunnels van deze exclave. De Mossad had gefaald, premier Netanyahu werd gekritiseerd, maar hij rook een kans. Voor hem kwam de aanval als geroepen. Terstond riep hij de oorlogstoestand uit, sloeg aan het bombarderen en beschieten van Gaza en maakte zich daarmee onbereikbaar voor Justitie. In ronkende taal over het antisemitisme dat Joden waar ook ter wereld ten deel valt, slaagde hij erin Europa en de VS mee te trekken.

In zijn volslagen onkunde over wat buiten de VS bestaat, meende Trump met een paar bombardementen op Iran de nucleaire capaciteit in dit land te breken, het regiem ten val te brengen en ongetwijfeld grondstoffen binnen zijn bereik te brengen. Daarbij spelen persoonlijke motieven beslist een rol. Als archetype van een narcistische persoonlijkheidsstoornis is de president van mening dat hem de Nobelprijs voor de Vrede wordt onthouden. Hij zou het varkentje wel even wassen, opgejut door het agressieve bewind in Israël. Helaas voor Trump en zijn MAGA maffia draait het offensief in de soep, reden om jankerig de NAVO-bondgenoten om hulp te vragen. Uiteraard in Trump-stijl, waarin dreigementen en beledigingen standaardingrediënten zijn.

Europa herinnert zich evenwel de leugenachtige gronden (mass destruction weapons) waarop zij in 2003 de Amerikaanse oorlog tegen Irak ging steunen. Europa dankt nu voor de eer en stelt koeltjes: het is niet onze oorlog. Frankrijk doet hier nog een schepje bovenop: de NAVO is niet opgezet voor dit soort oorlogvoering. Een beetje halfhartig is dit wel, waar meerdere landen (waaronder het Haagse Moeras) vanaf meet de VS en Israël steunen en niet alleen met woorden.

Trump is woedend en buldert maar weer eens over het verlaten van de NAVO. Of dit werkelijk voor de deur staat, valt nogal te bezien. Wanneer de Bully is uitgeraasd, zal zelfs de achterban in de VS hem een paar alternatieve waarheden voorschotelen.
Om te beginnen zullen industriële orders (wapens) uit Europa opdrogen en wegvallen. Dat gaat de Amerikanen flink geld kosten. Nog zwaarder zal wegen, dat grote Europese investeerders zich zullen terugtrekken van de Amerikaanse schuldenmarkt. Het land leeft al decennia boven zijn stand. De uitstaande schulden zijn fenomenaal. Instorten van de economie is geen fantasie uit Fabeltjesland.
Europa is bovendien een militaire springplank voor de VS en hun zekering voor het beheersen van de Atlantische Oceaan. En wat, ingeval de Amerikanen met hun doldrieste president in een oorlog met China belanden en een gebied ter grootte van de halve aardbol (Pacific, Oost-Azië) moeten bestrijken? Hoe denkt Trump dit te klaren zonder (Europese en Aziatische) bondgenoten? De brulkikker gedraagt zich alsof hij de wereld kan commanderen, maar is niet eens in staat de ayatollahs van Iran op te ruimen.

Het lijkt me absurd en zelfs suïcidaal ingeval de Amerikanen de NAVO opgeven, dan nog om belachelijke redenen. Hier is trouwens goedkeuring voor nodig van het Congres. En mochten zij het wel doen, is het wel zeker dat minstens de helft van de Amerikanen er helemaal niet achter staat. Waarmee de dagen van Trump in de VS wel eens sneller geteld kunnen zijn dan hij zich nu nog kan voorstellen. Dit brengt mij tot een tweede stelling.

Europa moet Trump onder druk zetten, zich meer te schikken naar de overige leden van de NAVO. Op straffe van onze afscheiding uit het Bondgenootschap.

Hebben wij Europeanen de VS wel zo hevig nodig als wordt gedacht? Of is het eerder zo, dat oude bekende reflexen nog steeds doorwerken, waarin de eigen verantwoordelijkheid wordt ontdoken en men liever verder leeft als het rusthuis van deze globe? Wat, als wij niet zoals NAVO-chef Rutte en menig Europees regeringsleider, Trump stroop om de mond blijven smeren, maar hem eens goed te waarheid zeggen? Europa is helemaal niet zo zwak als wordt voorgesteld. Dit geldt hooguit voor de kernbewapening, maar zelfs daarmee mag Rusland oppassen. De Britten en Fransen kunnen in geval van nood ook de Russen flink pijn doen met verwoestingen

Trump wordt met de dag meer een gevaar voor Europa. Hij gedraagt zich openlijk vijandig en is onberekenbaar. Zijn evidente afkeer van de Unie is deels gebaseerd op economische afgunst en onmacht, maar ook op een diepe haat tegen constitutionele democratie. We moeten ophouden, deze kwaliteiten ook zelf als een zwakte te zien, want ze vormen juist een formidabele kracht. Wij hebben de grootste interne markt ter wereld en onze democratische instellingen garanderen een stroom van productieve factoren als wetenschap en waarheidsvinding. Zelfs militair stellen we zonder de VS nog heel wat voor. Niet voor niets geeft Poetin uit eigen beweging te kennen dat hij de Unie niet zal binnenvallen met tanks en voetvolk (al voor een flink deel opgeofferd in Oekraïne). Zijn dreigement is nucleair en met Trump aan het roer verschaffen de VS Europa hiertegen beslist geen bescherming meer. Ofwel: we hebben op dit moment al weinig meer aan de VS.

Ik zeg: Poetin is kansloos in een grondoorlog tegen Europa en zal zich twee keer bedenken ons te trakteren op atoombommen. Wel moeten we de militaire capaciteiten in Europa stroomlijnen en de eigen wapenproductie opschroeven waar Amerikaanse leveranties wegvallen. Ook dienen we de contacten (en dat zijn er vele) met Amerika te blijven onderhouden. Door eigen kracht te tonen, bieden we hen een alternatief voor Donald Dumb en zijn MAGA-beweging.
Het op scherp zetten van de NAVO zal betekenen dat Aziatische bondgenoten van de VS in Azië (Japan, Z-Korea, Australië, Nieuw-Zeeland) een soortgelijke afweging maken. Want ook daarginder is de Amerikaanse paraplu zo lek als een vergiet.

Monk, 4 april 2026
Foto: Monk

• eerste regeerperiode Trump: 2016-2020