Tot mijn verrassing las ik in de Volkskrant een ingezonden stukje van JW van Wijngaarden, mij verder onbekend. Hierin wordt de idee geopperd om een nieuwe kerncentrale te bouwen op de plek van Tata Steel, IJmuiden. Tata, u weet wel, de voormalige Koninklijke Hoogovens, sinds jaar en dag een gifbron voor de wijde omgeving. Bovendien een grootverbruiker van energie.

De locatie lijkt erg handig, dicht bij de vraag, aan het water, volop koelwater voorhanden, geen uitstoot voor omwonenden, en een kans om de vele in de regio aanwezige technische kennis aan te wenden voor iets dat nodig is, in plaats van doormodderen op een doodlopende weg.
Aldus Van Wijngaarden.

Dit is precies wat ik al meer dan 20 jaar beweer en waar ik menigeen in mijn omgeving mee naar het voorhoofd deed wijzen. De kwestie kernenergie speelt namelijk al heel lang. De weerzin ertegen oefent sinds jaar en dag een beslissende druk uit op besluitvorming – vooral bij politiek links.
Kernenergie? Nee, bedankt, was heel lang een vigerende slogan. Maar het verbruik van stroom bleef hoog en zou nog toenemen.

De kernramp in Fukushima (Japan, 2011) verschafte nieuwe argumenten om de (sterk gesubsidieerde) droom van windmolens en zonnepanelen gaande te houden. Mij overtuigde dit nooit. Ongelukken blijven hoe dan ook mogelijk en hoeveel fossiele uitstoot is door de energieproductie van Fukushima vermeden?

De ramp in Japan leidde tot het onzalige besluit van Frau Merkel om Duitse centrales te sluiten. Liever bleef ze oude smerige bruinkoolgroeves afgraven. Alleen al dit feit irriteerde mij flink en dus bleef ik zaniken. Sommigen zullen hebben gedacht of gehoopt dat ik een grap maakte, vooral waar ik IJmuiden als locatie noemde.

De oorsprong van mijn belangstelling voor kernenergie is een beetje ongewoon. In 1982 zag ik voor het eerst de koeltorens van een centrale aan de Loire in Frankrijk en ongeveer te zelfder tijd die in het Belgische Doel, bij Antwerpen aan de Westerschelde. De torens fascineerden mij om vooral fotografische redenen. Het zijn kathedralen van brutalisme.

Het plaatsje Doel kwam in het nieuws door de druk van de Antwerpse Havens. Het dorp dreigde letterlijk onder het ophoogzand van onvervalst kapitalisme te verdwijnen. Begin deze eeuw nam ik er een kijkje, om in 2008 en latere jaren terug te komen voor meer uitgebreide fotoreportages. De bewoners moesten opkrassen, wat ze met de nodige weerstand grotendeels uiteindelijk deden. Het dorp geraakte zowel sociaal als fysiek steeds meer in verval en was daarmee precies geschikt voor mijn soort fotografie. Sorry, lieve bewoners van Doel. Staande op de dijk van de Westerschelde loop je zo naar de kerncentrale. Deze was al die jaren gewoon in gebruik.

Het stilleggen van de centrales bij Doel viel samen met het pan West-Europese idee dat we voortaan beter af waren met import van betaalbaar Russisch gas. Veel regeringsleiders en zelfs vorstenhuizen waren de beste maatjes met Poetin, ook nadat deze de Oekraïense Krim had ingenomen. Dit gas stroomde aanvankelijk vooral via Oekraïne naar Europa, reden voor de Duitsers een andere route te wensen. Vandaar Nordstream, door de Oostzee. Rutte was er verguld mee. Hij zag Nederland als toekomstige draaischijf voor het importgas. Niks doen en toch geld verdienen, de VVD ten voeten uit. In september 2022 werd deze onderzeese pijpleiding evenwel opgeblazen en het laat zich raden naar wie als dader gekeken moest worden. Zou je tenminste denken, maar de algemene berichtgeving wees jarenlang richting Moskou. Alsof de Russen er belang bij hadden. Mogelijk betrof het een politieke afleidingsmanoeuvre, omdat tegen die tijd Oekraïne een andere betekenis kreeg. Inderdaad, door de Russenoorlog.

In navolging van de Duitse wetgeving, nam België bepalingen aan om de kerncentrales in dit land definitief te sluiten. Heel lang duurde dit waanidee niet. Inmiddels zijn bij onze zuiderburen alle opties weer open. In ons land komt de discussie schoorvoetend weer van de grond. Zeker met D66 is het kwaad kerseneten op dit terrein. Tijden veranderen evenwel: spreiding van energie is evident belangrijk waar een enkele bron altijd kwetsbaar zal zijn. Een geschikte locatie is tot op heden zogenaamd niet gevonden. Opties doen de ronde, maar in Nederland wil niemand een kerncentrale in de achtertuin. Groningen (optie Eemshaven) heeft al genoeg geleden onder de schandalen van de gaswinning en Zeeland (Terneuzen) staat evenmin te trappelen. Tegelijk is niemand van plan echt het eigen energieverbruik aan te pakken. Alleen al de permanente leugens en wetsovertredingen van Luchthaven Schiphol bewijzen dit elke dag: Dit mag in het belang zijn van het Grote Geld, feit blijft dat Jan Modaal hoe dan ook in het vakantievliegtuig blijft stappen. Ook Tata Steel slurpt voort of er niks aan de hand is. Net als de datacenters waar uw sociale media-gegevens worden opgeslagen. The Cloud is geen wulps wolkje, maar een hermetisch gesloten gebouw, volgestampt met stroom vretende computers en zoemende kabels.

Onlangs was ik opnieuw in het Belgische Doel. Er is een heus informatiecentrumpje. Hier leerde ik, dat er een flinke zak geld wordt uitgetrokken om het geteisterde dorp alsnog te behouden, zeg maar te redden. Vertrokken bewoners mogen hun pand van ooit terugkopen. Een wassen neus natuurlijk, want na 30 jaar pressie, gemanipuleer, dreigementen en opzettelijke verwaarlozing van de infrastructuur zijn de meeste bewoners van destijds allang elders gehuisvest of dood. Het dorp zal deel uitmaken van een groter plan voor natuurherstel en toerisme. Zoals altijd luidt de vakterm: gebiedsontwikkeling. Voor de gelegenheid worden er al leuke dingen georganiseerd, zoals een wedstrijd op antieke fietsen. Het dorp zelf ziet er gekrompen en dichtgetimmerd uit. Zogezegd om (verdere) vernielingen, diefstallen en drugshandel te voorkomen. Alsof het corporate-run systeem niet zelf de grootste sloper is.

Het goede nieuws is, dat veranderingen soms onverwacht mogelijk blijven. En als het al in België kan, dan ook zeker in het beter aangeharkte Nederland. Dus: sluit die verouderde en hardnekkig frauduleus vervuilende Tata Steel. Plaats er een flinke kerncentrale. Niet in een buitengebied, maar in het hart van de Randstad. Opdat de bewoners zich wat meer bewust mogen worden van hun megalomane stroomverbruik. Plaatsing in de kern van Nederland betekent ook, dat Den Haag meer geld zal uittrekken of afdwingen voor veiligheid. Zo kunnen we misschien een halt toeroepen aan de horizonvervuiling op de Noordzee en het risico dat de Russen onderzeese stroomkabels saboteren. Hier te lande afgedankte windturbines zijn tegenwoordig zeer welkom in (jawel) Oekraïne! Dan kunnen we ook gaan nadenken over het al te eenzijdig positief beoordeelde circus aan zonnepanelen en warmtepompen.
De genoemde tweede centrale moet overigens in de Eemhaven komen.

Doel mag inmiddels blijven, voor wat het waard is. Ik denk, dat ook het Nederlandse dorp Moerdijk over 50 jaar nog zal bestaan. Schrap de eerder toegezegde vergroeningssubsidie voor Tata Steel. Er gaat niets van terechtkomen en je wint er geen stukje eigendom of zelfs maar zeggenschap mee. Justitie heeft (eindelijk) een strafproces wegens opzettelijke vervuiling tegen het bedrijf op de rol staan. Dit proces kan een mooie zet in de goede richting geven.

En het afval dan, de gevreesde nuclear waste? Ja, dat is een probleem. Een mooi project voor onze universiteiten, met name TH Delft. Aangevuld met de nodige Amerikaanse techneuten die willen ontsnappen aan de halfgare Trump in hun eigen land. Tom Poes, verzin een list!

Monk, 12 juli 2026

Foto: Monk